قتل

قتل : قتل واژه اى عربى و به معناى كشتن و كشتار است و مفهوم آن کشتن انسانی توسط انسانی دیگر است . به طور كلى جرايم عليه تماميت جسمانى اشخاص به سه دسته جنايت بر نفس ، جنايت بر عضو و جنايت بر منافع تقسيم مى شود .

در حقوق ايران جنايت بر نفس ( قتل) بر اساس عنصر روانىِ ( انگيزه درونى ) قاتل به سه دسته قتل عمد ، شبه عمد و خطاى محض يا غير عمد تقسيم مى شود .

 

قتل عمد :

قتل عمد متشكل از دو عنصر معنوى يعنى عمد در فعلِ قاتل و قصد نتيجه ى قاتل از وقوع جنايت مى باشد .
فعل عمدى يا رفتار فيزيكىِ عمدى قاتل در قتل عمد عبارت است از انجام رفتار فيزيكى يا غير فيزيكىِ مجرمانه از سوى مرتكب با اراده و اختيار او بر انسان مورد نظر و اما قصد در نتيجه كه قصد سلبِ حيات قربانى مورد نظر است .

انواع قصدِ نتيجه مطابق با قوانين جزايى ايران :

١- قصد مستقيم قتل :

هر گاه مرتكب قصد قتل يا جنايت بر اعضاء و منافع مجنى عليه را داشته باشد، صرف نظر از اينكه عمل او نوعاً موجب جنايت يا نظير آن بوده است يا خير ، داراى قصد مستقيم جنايت فرض خواهد شد . بنابراين بر اساس بند الف ماده ٢٩٠ قانون مجازات اسلامى مصوب ١٣٩٢ ، هر گاه مرتكب با انجام كارى قصد ايراد جنايت بر فرد يا افرادى معين يا فرد يا افرادى غير معين ( مانند بمب گذارى در يك مكان عمومى ) از يك جمع را داشته باشد و در عمل نيز جنايت مقصود يا نظير آن حاصل شود ، خواه كار ارتكابى نوعاً موجب وقوع آن جنايت يا نظير آن بشود ، خواه نشود ، جنايت واقع شده عمدى است .

مجازات قتل

٢- قصدِ تبعى مطلق ( كشنده بودن مطلق رفتار )

مطابق با بند ب ماده ٢٩٠ ، هر گاه مرتكب عمداً كارى انجام دهد كه نوعاً موجب جنايت واقع شده مى گردد ، مرتكب داراى قصد قتل فرض مى گردد هر چند قصد ارتكاب آن جنايت را نداشته باشد مشروط بر اينكه آگاه و متوجه باشد كه آن كار نوعاً موجب آن جنايت يا نظير آن مى شود . توضيحاً اينكه قانونگذار در اين بند اصل را بر علم مرتكب به نوعاً كشنده بودن رفتار ارتكابى دانسته و اثبات عدم علم يا جهل به اين امر با مرتكب است . بنابراين با عدم اثبات جهل به امر ارتكابى توسط مرتكب ، قتل از نوع عمد محسوب مى شود .

 

٣- قصد تبعى نسبى ( شرايط مجنى عليه )

در بند پ ماده ٢٩٠ قانون مجازات اسلامى اين چنين آمده كه اگر مرتكب قصد ارتكاب جنايت واقع شده يا نظير آن را نداشته و كارى را هم كه انجام داده نسبت به اشخاص متعارف نوعاً موجب جنايت يا نظير آن نمى شود اما در خصوص مجنى عليه و شرايط خاص او مانند سن او يا بيمارى او ، نوعاً موجب جنايت گردد ، جنايت عمدى محسوب مى شود مشروط بر آنكه مرتكب به وضعيت نامتعارف مجنى عليه يا وضعيت خاص مكانى يا زمانى آگاه باشد . بنابراين با توجه به قسمت پايانىِ اين بند ، قانونگذار اصل را بر عدم علم مرتكب قرار داده و اثبات وجود علم مرتكب بر عهده شاكى يا دادستان است .

 

مجازات قتل

مجازات قتل عمد در تمام حالات فوق الذكر اعم است از قصاص و همينطور حبس تعزيرى .
قصاص از جهت جنبه حق الناسى جرم و حق اولياى دم ، (مقصود از اولیای دم، ورثه‌ی شخص مقتول به جز زوج و زوجه است.) كه مى توانند از اين حق قصاص گذشت كنند و يا اينكه با قاتل مصالحه كرده و ديه بگيرند و همچنين حبس تعزيرى ( ٣ تا ١٠ سال حبس ) كه به جهت جنبه عمومىِ جرم ، قاتل محكوم به اين مجازات مى گردد .مشاوره با وکیل پایه یک دادگستری .

 

قتل شبه عمد

قتل شبه عمد عبارت است از وجود قصد فعلىِ مرتكب نسبت به مجنى عليه كه نوعاً سبب جنايت نيست به انضمام عدم وجود قصد نتيجه و قصد جنايت بر مجنى عليه .به این معنا كه قاتل قصد ايراد فعل را دارد اما قصد نتيجه وارد شده بر مجنى عليه را ندارد .

انواع قتل شبه عمد

  1. گاهى مرتكب نسبت به مجنى عليه قصد رفتارى را دارد كه اين رفتار كشنده نيست و همچنين مرتكب قصد جنايت واقع شده را ندارد كه در اين صورت قتل شبه عمد است . ( مستنبط از ماده ٢٩١ قانون مجازات اسلامى )
  2. اگر جنايت ناشى از تقصير مرتكب باشد مشروط بر اينكه هيچ يك از شرايط مقرر در مورد قتل عمد كه فوقاً ذكر گرديد را نداشته باشد مشمول عنوان قتل شبه عمد قرار مى گيرد . بنابراين هر گاه بر اثر بى احتياطى يا بى مبالاتى يا عدم مهارت و عدم رعايت مقررات ، قتلى واقع شود به نحوى كه اگر آن مقررات رعايت مى شد حادثه اى اتفاق نمى افتاد ، عمل ارتكابى شبه عمد مى باشد .

 

مجازات قتل شبه عمد :

در قتل شبه عمد از آنجايى كه مرتكب عمدى در وقوع جنايت نداشته است قصاص منتفى است و با توجه به ماده ٦١٦ قانون تعزيرات مصوب ١٣٧٧ ،تنها به پرداخت ديه محكوم مى گردد و همچنين به حبس از يك تا سه سال محكوم مى گردد. مشاوره با وکیل کیفری .

 

قتل غير عمد يا خطاى محض

عنصر معنوى و روانىِ تشكيل دهنده قتل غير عمد عبارت است از عدم قصد فعل واقع شده نسبت به مجنى عليه بعلاوه عدم قصد جنايت بر مجنى عليه در واقع در قتل غير عمد مرتكب نه قصد جنايت بر ديگرى را دارد و نه قصد ايراد فعل بر مجنى عليه را .

انواع قتل غير عمدى

١- جنايت در حال خواب و بيهوشى و مانند آن .
٢- جنايت توسط صغير و مجنون .
٣- جنايتى كه در آن مرتكب نه قصد جنايت بر مجنى عليه را داشته باشد و نه قصد ايراد فعل واقع شده بر او را . مانند قتل بر اثر تصاف .

 

مجازات قتل غير عمد:

قتلِ خطاى محض يا قتل غير عمد همانند قتل شبه عمد مستوجب پرداخت دیه است. با این تفاوت که در شبه عمد دیه توسط خود مرتکب پرداخت می‌شود اما در خطای محض، عاقله‌ی مرتکب، ملزم به پرداخت دیه هستند. عاقله عبارت است از بستگان و خویشان ذکورِ (مرد) نسبی قاتل به ترتیبِ طبقاتِ ارث. مثل پدر، پدر بزرگ، فرزند پسر، برادر، عمو، دایی و … .

 

مشاوره با ما :

جهت تعیین نوبت و اخذ مشاوره از وکیل کیفری با ما تماس حاصل فرمایید . تلفن تماس : 09123939759

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *