موارد سقوط حق ولایت : ماده 1182 قانون مدنی مقرر می دارد : هر گاه طفل هم پدر و هم جد پدری داشته باشد و یکی از آنها محجور یا به علتی ممنوع از تصرف در اموال مولی علیه گردد ولایت قانونی او ساقط می شود .
موارد سقوط حق ولایت در قانون ایران
بنابراین حسب ماده مذکور در چند مورد زیر حق ولایت پدر و جد پدری ساقط می شود :
- در صورتی که پدر یا جد پدری مجنون شود ، حق ولایت او ساقط می گردد و پس از بر طرف شدن بیماری دماغی ( جنون ) او ، آن حق به او بر می گردد .
- در صورتی که پدر یا جد پدری سفیه شود ، حق ولایت از او ساقط می شود و پس از آنکه ضعف دماغی او رفع شد ، حق ولایتش عودت می یابد و عودت این سمت به ولی به این علت است که ولایت در اثر رابطه ابوت پیدا شده است و آن دارای منشاء اجتماعی عمیق و طبیعی است و مجرد سفه و جنون امری عرضی است و موجب زوال حق ذاتی از ولی نمی شود .
- در صورتی که پدر و جد پدری به علت خیانت و عدم لیاقت در اداره کردن و یا در اثر لاابالی گری نتواند اموال مولی علیه را حفاظت نموده و یا آنرا حیف و میل کند ، حق ولایت او ساقط می شود .با نظر به مفاد شق دوم ماده 1184 و ماده 1187 قانون مدنی هر گاه ولی طفل منحصر باشد و مرتکب حیف و میل گردد ، حاکم یک نفر امین به ولی منضم می نماید ، بنابراین در مورد مزبور ولایت ساقط نمی گردد و پس از بهبود از بیماری همچنان می تواند حق ولایت خود را داشته باشد . هر گاه پدر یا جد پدری طفل ( با وجود زنده بودن هر دو ) ، محجور یا به علتی ممنوع از تصرف در اموال مولی علیه گردند ، ولایت یکی ساقط و به جای آن دیگری تعیین می شود و شخص دیگری ضم به پدر یا جد پدری نمی گردد و دیگری به تنهایی امور ولایت را انجام می دهد زیرا پدر و جد پدری هر یک می توانند مستقلاً عمل کنند و نیاز به تعیین شخصی به جای آنکه محجور یا ممنوع التصرف شده نیست .
دادگاه صالح رسیدگی به سقوط ولایت پدر
رسیدگی به سقوط ولایت پدر و یا جد پدری به وسیله دادگاه محل اقامت محجور صورت می گیرد و دادگاه محل اقامت محجور به موجبات ، سقوط ولایت داده نموده و حکم مقتضی را صادر و اعلام می کند ، همچنانکه هر گاه موجب سقوط ولایت داده ، پرونده را رسیدگی نموده و اعلام به رفع موجبات سقوط ولایت صادر و اعلام می دارد .
